zaterdag 10 maart 2018

Excursie landschap lezen

Zaterdag 10 maart

Om 9.30 uur verzamelden we ons bij de Kwasloot in Kalteren. Guido heette iedereen welkom en begon met zijn verhaal. Hij legde aan de hand van oude kaarten uit hoe het gebied er vroeger uit heeft gezien. De Kwasloot is de grens van de Marke van Wapse en de Marke van Diever. Deze sloot is gegraven om zo snel mogelijk het zure water van het heideterrein af te voeren naar de Wapserveensche Aa. 

Figuur 1. Guido liet een oude kaart zien met daarop de es van Wapse met vier buurtschappen




Op de kaart is onder andere te zien dat Wapse vroeger een es had met vier buurtschappen. Op een gegeven moment is er een melkfabriek gebouwd op de es. En vanaf dat moment is er verder gebouwd op de es. Dit was omstreeks 1870. Nu ligt het dorp Wapse midden op de es.

De wandeling

Na deze uitleg zijn we gaan wandelen. Onderweg vertelde Guido over de hooilanden en de houtwallen. Hij liet zien waar de hooilanden lagen en waar de weilanden vroeger bevloeid werden. Onderweg hoorden we vele vogels fluiten. Het wordt lente.

Op een gegeven moment kwamen we bij een boomsingel waar een dubbele sloot in lag. Hier waren een aantal bomen met klimop begroeid. Dit is een kenmerk van een bron. De bronnen werden vroeger gebruikt om water tijdelijk in op te vangen voordat de weilanden bevloeid werden. Klimop in een boom is een indicator voor kalkrijk kwelwater.
Figuur 2. Klimop als indicator voor kalkrijk kwelwater

Vroeger werd er veel kleinschalig geboerd. Er waren veel kleine bronnen. Elke bron bewaterde een klein deel van de weilanden. In het landschap van nu kun je meerdere bronnen terug zien in het landschap.

Spaarbekken

Even verderop kwamen we aan de een aantal spaarbekken. De naam zegt het al; het zijn opvang bakken om het water tijdelijk in op te slaan. Het water werd gebruikt om de weilanden te bevloeien. Guido nam ons mee naar de spaarbekken in een bosje. Hij liet ons de walletjes/dijkjes zien van de spaarbekken en attendeerde ons op de plek waar de spaarbekken makkelijk open gegraven kon worden om het water er uit te laten vloeien. In dit bosje waren een stuk of drie spaarbekken te vinden.

 

Figuur 3. Ook de eikvaren stond langs de kant van de weg
Maar er was nog meer te zien. Zo zagen we een enorme dassenburcht. Eén van de spaarbekken is geruïneerd door de dassenburcht waardoor het nog lastiger is om te zien dat het een spaarbekken is.

Aan de rand van het bos kwamen we bij een sloot. Deze sloot loopt langs de weilanden en voert het water af. Vroeger had deze nog een aantal zijdammen, maar het waterschap heeft haar best gedaan om hier een rechte sloot van te maken. Omstreeks 1950 werden de laatste weilanden bevloeid. Daarna maakte de kunstmest zijn intrede. De cultuurtechnische dienst vond dat het water zo snel mogelijk afgevoerd moest worden naar Meppel. Daar komt men nu langzaam maar zeker weer op terug.

Figuur 4. Spaarbekken met dassenburcht
Na het bezoekje aan de spaarbekken liepen we verder en zagen we aan de rechterkant de es van Wapse. Wapse had vroeger veel graslanden en daarom veel koeien. Ze hadden minder behoefte aan schapen en daarom werden de graslanden vooral bemest met koeienmest. Dit zorgde ervoor dat de graslanden niet zo snel verhoogd werden als met de plaggen van schapenmest. Ieder dorp had haar eigen specialiteiten en beheerde de essen op haar eigen manier.

Figuur 5. Drinkbak voor vee

 
Guido liet ons ook de drinkbak voor vee zien. Het is een sloot met dammen waardoor het water niet weg kon stromen. Als het vee met de koeherder van de stal naar de weiden gingen, konden de koeien uit deze sloot drinken.

Na de pauze liepen we over een fietspad en zagen we de overgang van houtwallen met graslanden naar open veld waar sloten als grens werden gebruikt. Hier zag je ook de moderne afwateringen; brede sloten die het water afvoeren naar de Wapserveensche Aa. Midden in één van de weilanden ligt een bosje. Eén van de theorieën waarom dat bosje daar ligt is dat dit een miltvuurbosje is. Als koeien vroeger miltvuur kregen werden ze begraven. Miltvuur blijft, ook na de dood, besmettelijk en men moest hier vanaf. Door de besmette koeien te begraven werd het besmettingsgevaar aanzienlijk minder. Vooral in Noord- en Zuid Holland zie je veel van deze bosjes, omdat er veel veeteelt was.

Guido nam ons mee langs de kwasloot terug naar de auto’s. Onderweg genoten we van de fluitende vogels. Het was weer een fantastische excursie. Bedankt!



Figuur 6. Wandeling langs de kwasloot
Tips: 

Verslag Gina Fieten

Geen opmerkingen:

Een reactie posten